Op meerdere plekken in Altena herdachten we op 4 mei de slachtoffers van oorlog en geweld. De toespraak die werd gehouden leest u hieronder.
Toespraak dodenherdenking 2026
"Vanavond herdenken we. Staan we samen stil en herdenken we de mensen die hun leven verloren in de Tweede Wereldoorlog, in Nederlands‑Indië en in oorlogssituaties en vredesmissies daarna. We denken aan hen die stierven door geweld, door vervolging, door haat en uitsluiting. Maar we herdenken ook om een andere reden: omdat de geschiedenis ons iets vertelt wat we niet mogen vergeten, en omdat het onze verantwoordelijkheid is om die geschiedenis te blijven begrijpen.
Herdenken is meer dan terugkijken op wat voorbij is. Het is ook vooruitkijken met kennis. Het is erkennen dat vrede en vrijheid elke dag opnieuw keuzes van ons vragen. Keuzes om recht te doen aan elkaar, om verschillen te respecteren, om te blijven opstaan tegen uitsluiting, discriminatie en haat.
Straks zullen we twee minuten stil zijn. In die stilte gedenken we wie we verloren hebben. Maar laten we ook nadenken over wie we willen zijn. Als gemeenschap. Als land. Als mensen die de geschiedenis niet alleen kennen, maar haar werkelijk proberen te begrijpen.
Hier, in onze eigen streek, zijn oorlogsverhalen nooit ver weg. Regelmatig worden er nog oorlogsresten gevonden. Een herinnering aan de tijd toen wij in vuurlinie lagen. De Biesbosch en de polders waren in oorlogstijd een netwerk van gevaar en moed. Inwoners die met risico voor hun eigen leven informatie en mensen overbrachten. Families die onderduikers verstopt hielden, wetende welke gevolgen dat kon hebben. Gewone mensen die, met beperkte middelen, toch kozen voor menselijkheid, voor verzet, voor solidariteit. Deze verhalen laten ook zien dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, en dat het altijd de mensen zijn die het verschil maken.
Het is van groot belang dat we oog houden voor de processen die aan oorlog en geweld voorafgaan. Uitsluiting begint zelden groots en zichtbaar; vaak sluipt het erin, in woorden, in aannames, in het langzaam verdwijnen van echt contact. Angst en wantrouwen kunnen zich opstapelen en een samenleving verdelen, soms zonder dat we het op tijd herkennen. Juist daarom vraagt het bouwen aan een vrije en veilige samenleving om voortdurende aandacht: voor wederzijds respect, voor het blijven zien van de mens achter het standpunt, en voor het beschermen van onze democratische rechtsstaat met een vrije pers, onafhankelijke rechtspraak en een sterke lokale democratie. Dat is geen abstract verhaal voor Den Haag of Europa, maar een dagelijkse opdracht die hier begint, in Altena, in onze 21 kernen, in scholen, kerken, sportverenigingen en buurten. In hoe we elkaar aanspreken, hoe we luisteren wanneer het schuurt, en hoe we ruimte maken voor verschillen. Juist in het nabije, alledaagse leven maken we samen het verschil.
Laten we waakzaam zijn bij het herkennen van patronen die we liever nooit meer zien terugkeren.
Vandaag herdenken wij, morgen vieren wij onze vrijheid. Twee momenten die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Want herdenken geeft diepte en betekenis aan onze vrijheid, en vrijheid geeft blijvende waarde aan onze herdenking. Daarom zijn we hier samen: om te herinneren wat verloren ging, om te reflecteren op wat dat van ons vraagt, en om te blijven bouwen aan een samenleving waarin uitsluiting en haat geen voedingsbodem krijgen. Een samenleving waarin vrijheid niet alleen een recht is, maar ook een verantwoordelijkheid die we met elkaar dragen.
Voor ons allen, als individu en als collectief, geldt dezelfde opdracht: vrijheid is geen vanzelfsprekendheid, maar iets wat we met en voor elkaar dragen.
Dank u wel."